Coraz więcej mężczyzn korzysta z urlopu rodzicielskiego, ale coraz mniej – z urlopu ojcowskiego

Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) za pierwsze osiem miesięcy 2025 r. wynika, że liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego wciąż rośnie. Od stycznia do sierpnia z tego uprawnienia skorzystało 35,1 tys. mężczyzn. Już po ośmiu miesiącach niemal osiągnięto wynik z całego 2024 r., kiedy urlop rodzicielski wzięło 41,9 tys. ojców. Dla porównania – w 2023 r. z urlopu rodzicielskiego skorzystało 19 tys. mężczyzn, co oznacza niemal dwukrotny wzrost.

Trend ten jest związany z wdrożeniem w Polsce dyrektywy work-life balance i odpowiada wcześniejszym przewidywaniom ekspertów.

Obok wzrostu popularności urlopu rodzicielskiego rośnie jednak niepokojący trend spadku liczby ojców korzystających z urlopu ojcowskiego. Może to świadczyć o niepełnym zrozumieniu funkcji i celu poszczególnych świadczeń przysługujących rodzicom.

Z danych ZUS wynika, że:

To wyraźny spadek, który pokazuje potrzebę lepszej, systemowej edukacji oraz komunikacji na temat zasad i korzyści wynikających z różnych rodzajów urlopów związanych z rodzicielstwem.

Zauważalne jest również, że coraz częściej ojcowie wybierają urlop rodzicielski tuż po narodzinach dziecka, choć jest on niżej opłacany i krótszy. W efekcie dziecko traci możliwość spędzenia większej ilości czasu z ojcem na późniejszych etapach rozwoju.

Ważne jest rozróżnienie funkcji poszczególnych urlopów:

Urlop ojcowski to 2 tygodnie w 100% płatnego wolnego, które trzeba wykorzystać do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Jego podstawową funkcją jest zapewnienie opieki nad noworodkiem oraz wsparcie matki w okresie połogu i rekonwalescencji po porodzie.

Urlop rodzicielski – w przypadku urodzenia jednego dziecka – wynosi 41 tygodni i może być dzielony między rodziców. Jest płatny w wysokości 70% zasiłku i może zostać wykorzystany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. To narzędzie pozwalające na stopniowy powrót do pracy jednego z rodziców oraz budowanie relacji drugiego rodzica z dzieckiem.

Polskie przepisy umożliwiają ojcom skorzystanie zarówno z urlopu ojcowskiego, jak i rodzicielskiego. Rezygnacja z któregoś z tych uprawnień oznacza, że dziecko traci potencjalny czas spędzony z rodzicem.

Oprócz malejącej liczby korzystających z urlopu ojcowskiego, skraca się również średni czas korzystania z urlopu rodzicielskiego przez mężczyzn:

Ojcowie wykorzystują więc średnio niespełna pięć tygodni urlopu rodzicielskiego, mimo że zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy przysługuje im 9 tygodni nietransferowalnego urlopu rodzicielskiego.

W praktyce mężczyźni mogą korzystać z jeszcze większej puli – całkowity wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodni, przy czym 9 tygodni przysługuje każdemu z rodziców odrębnie i nie może zostać przeniesione na drugiego rodzica.

Pozytywnym zjawiskiem jest zmniejszająca się różnica w wysokości zasiłku wypłacanego kobietom i mężczyznom za czas urlopu rodzicielskiego.

Od stycznia do sierpnia 2025 r.:

co oznacza, że zasiłek mamy stanowił 81% zasiłku taty.

Dla porównania:

Tendencja wzrostowa udziału przeciętnego dziennego zasiłku kobiety utrzymuje się od kilku lat:

Zmniejszanie się dysproporcji w wysokości zasiłku jest istotne także w kontekście luki płacowej na polskim rynku pracy.

Dane statystyczne wyraźnie pokazują, że konieczna jest dalsza edukacja zarówno rodziców, jak i pracodawców – nie tylko w zakresie znajomości przepisów, ale także rozumienia ich celu i praktycznych konsekwencji. Chodzi m.in. o to, kto korzysta na wykorzystaniu poszczególnych urlopów, w jaki sposób wspierają one równowagę między życiem zawodowym a rodzinnym oraz jak wpływają na dobrostan całej rodziny.

Najwięcej zyskują dzieci – mogą spędzać więcej czasu z obojgiem rodziców, którzy mają realną możliwość aktywnego uczestnictwa w opiece i wychowaniu. Korzyści odnoszą także rodzice: dla matek oznacza to ułatwienie powrotu do aktywności zawodowej i zarobkowej, a dla ojców – szansę na budowanie relacji z dzieckiem i inwestowanie czasu w życie rodzinne.

Osobom, które potrzebują konsultacji oraz objaśnienia niejasności związanych z zawiłymi przepisami, polecamy kontakt z doradcą podatkowym.  

Doradcę podatkowego w swoim regionie wraz z informacją na temat usług, które oferuje, można znaleźć dzięki wyszukiwarce serwisu Podatki Bez Ryzyka.  

Oficjalna lista doradców podatkowych jest też dostępna poprzez wyszukiwarkę Krajowej Izby Doradców Podatkowych – gdzie znajdują się informacje dotyczące: numeru wpisu doradcy (który poświadcza jego uprawnienia) oraz danych kontaktowych.