Podatek od bohaterstwa? Dlaczego państwo sięga do kieszeni strażaków OSP 

Autor: Patryk Kozioł, doradca podatkowy nr 12889, Mielec

Czym jest świadczenie ratownicze i dlaczego zostało wprowadzone 

Od 1 stycznia 2022 r. druhowie i druhny Ochotniczych Straży Pożarnych mogą ubiegać się o świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat, przewidziane w ustawie z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. To rozwiązanie wprowadzone jako forma symbolicznego podziękowania państwa za wieloletnią służbę, którą druhowie OSP przez dziesięciolecia pełnili bezinteresownie, angażując się w akcje ratownicze i szkolenia. 

Świadczenie początkowo wynosiło 200 zł miesięcznie, a jego wysokość podlega corocznej waloryzacji. Od 1 marca 2025 r. kwota ta wzrosła do 273 zł brutto miesięcznie. Jest to świadczenie wypłacane dożywotnio, finansowane z budżetu państwa, a jego obsługą zajmuje się Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA. 

Warto podkreślić, że świadczenie to nie jest wynagrodzeniem za pojedyncze akcje, lecz szczególnym wyrazem wdzięczności za całokształt wieloletniej aktywności w służbie bezpieczeństwa lokalnych społeczności. 

Komu przysługuje świadczenie 

Prawo do świadczenia mają kobiety (gdy ukończą 60 lat), które co najmniej przez 20 lat czynnie uczestniczyły w działaniach OSP, oraz mężczyźni (gdy ukończą 65 lat), którzy służyli w ten sposób przez minimum 25 lat. Za czynne uczestnictwo uznaje się udział co najmniej raz w roku w akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. 

Co ważne, nie jest wymagane wykazanie ciągłości służby – liczy się łączny okres, nawet jeśli były w nim przerwy. Oznacza to, że każdy strażak, który przez lata aktywnie wspierał lokalną jednostkę, może liczyć na to symboliczne uhonorowanie swojej działalności. 

Jak wygląda procedura przyznania świadczenia 

Aby uzyskać świadczenie, strażak ochotnik składa wniosek do komendanta gminnego PSP lub do urzędu gminy właściwego ze względu na siedzibę jednostki OSP. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenia potwierdzające staż służby oraz udział w działaniach ratowniczych. Następnie dokumentacja trafia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, który wydaje decyzję i uruchamia wypłatę. Świadczenie przekazywane jest co miesiąc, zwykle do piętnastego dnia danego miesiąca. 

Jak rozlicza się świadczenie 

Mimo że świadczenie ma charakter honorowy, obecna praktyka organów podatkowych każe traktować je jako przychód z innych źródeł. W konsekwencji ZER MSWiA co roku wystawia beneficjentowi formularz PIT-11. Strażak musi uwzględnić otrzymane kwoty w swoim zeznaniu rocznym i zapłacić podatek według skali podatkowej. Choć świadczenie nie podlega składkom ZUS, obciążenie podatkiem PIT zmniejsza jego wartość netto. 

Dlaczego świadczenie powinno być wolne od podatku 

Z punktu widzenia logiki systemu podatkowego i sprawiedliwości społecznej, świadczenie ratownicze powinno zostać zwolnione z podatku. Warunkiem jego przyznania jest bowiem udokumentowany udział w działaniach ratowniczych i szkoleniowych, a więc czynności, które ustawodawca już uznał za zwolnione z opodatkowania w innych przypadkach. 

Trudno nie dostrzec, że ekwiwalenty za udział w akcjach są wolne od PIT, natomiast dodatek przyznawany za wieloletnią służbę – pomimo tego samego źródła aktywności – jest obciążany podatkiem. Taka sytuacja wprowadza niepotrzebną niespójność w systemie, a jednocześnie obniża symboliczne znaczenie świadczenia. 

Należy także pamiętać, że koszt dla budżetu państwa z tytułu zwolnienia podatkowego byłby niewielki, podczas gdy jego znaczenie społeczne byłoby ogromne. Strażacy ochotnicy są fundamentem systemu bezpieczeństwa i obrony cywilnej, a państwo powinno nie tylko doceniać ich dotychczasowy wysiłek, ale także zachęcać młode pokolenia do wstępowania w szeregi OSP. Zwolnienie podatkowe byłoby wyraźnym sygnałem, że służba ta jest traktowana priorytetowo. 

Podsumowanie 

Obecna praktyka organów podatkowych sprawia, że strażacy ochotnicy muszą część symbolicznego świadczenia oddawać fiskusowi w formie podatku. W mojej ocenie świadczenie ratownicze powinno zostać objęte zwolnieniem podatkowym, czy to w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy, czy też poprzez odrębną regulację ustawową. 

Taki krok byłby zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej, spójny z systemem prawa podatkowego i przede wszystkim właściwy wobec osób, które przez dziesięciolecia bezinteresownie dbają o bezpieczeństwo swoich sąsiadów i lokalnych społeczności. Warto, by symboliczne „dziękuję” od państwa nie było jednocześnie źródłem dodatkowych obciążeń. 

Zobacz profil autora: Patryk Kozioł, doradca podatkowy w miejscowości Mielec.
Możesz skorzystać z jego porady również telefonicznie lub online. Skontaktuj się w sprawie szczegółów.

Szukasz doradcy podatkowego w innym mieście lub w innym województwie? Znajdziesz go tu!

Wydawca nie odpowiada za treści zamieszczonych tekstów autorstwa doradców podatkowych. Artykuły publikowane w serwisie Podatkibezryzyka.pl nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko Krajowej Izby Doradców Podatkowych ani żadnego z jej organów. Artykuły prezentują jedynie osobiste poglądy i interpretacje dokonane przez Autorów. Krajowa Izba Doradców Podatkowych ani Redakcja nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za wykorzystanie treści przedstawionych w artykułach w jakiejkolwiek sprawie podatkowej Czytelników.